Zaman Etüdü Nedir?

Zaman Etüdünün Tanımı

Zaman etüdü, nitelikli bir işçinin, belli bir işi, belli bir çalışma hızıyla(performansla) yapması için gereken zamanı saptamak amacıyla geliştirilmiş tekniklerin uygulamasıdır.

Zaman Etüdünün Amacı

Zaman etüdü nedeni ne olursa olsun herhangi bir etken işin yapılmadığı sürenin yani etken olmayan sürenin araştırılması, azaltılması ve sonucunda da yok edilmesiyle uğraşır. Zaman etüdü, sadece etken olmayan sürenin varlığını ortaya çıkarmakla kalmaz, aynı zamanda işin yapılması için standart zaman saptanmasında da kullanılabilir.

Zaman Etüdünün Aşamaları

  •  Etüt edilecek işin seçilmesi.
  • İşin yapıldığı koşullarla ilgili bütün verilerin, yöntemlerin ve bunlardaki hareket öğelerinin kaydedilmesi.
  • En etken yöntem ve hareketlerin kullanıldığına ve verimli olmayan yabancı öğelerin, verimli öğelerden ayrıldığına emin olmak için, kaydedilen verilerin ve en küçük öğelerin eleştirilerek incelenmesi.
  •   Her öğeye ait yapılan işin miktarının, en uygun iş ölçümü tekniği kullanılarak zaman cinsinden ölçülmesi.
  • Zaman etüdünün kullanıldığı durumlar için ayrıca dinlenme, kişisel gereksinme ve rastlantısal durumları kapsayacak payları da ekleyerek işlem için standart bir zamanın bulunması.
  • Belirlenen etkinlik ve yöntemlere ait zaman standartlarını saptayarak, bunlarla ilgili etkinlik ve dizilerin ve işlem yöntemlerinin açık ve seçik olarak tanımlanması.

Zaman Etüdü Teknikleri

Zaman etüdünde kullanılan başlıca teknikler şunlardır:

  • İş Örneklemesi
  • Kronometraj Yöntemi
  • Sentetik Zamanlar Yöntemi

1. İş Örneklemesi

İş örneklemesi, belli bir etkinliğin oluş yüzdesini istatistiki örnekleme ve rastgele gözlemler yolu ile saptama yöntemidir.

İş örneklemesinin temeli, fabrikada rastgele aralıklarla turlar yapmak ve bu turlarda, hangi makinelerin çalıştığını, hangilerinin durduğunu, nedenlerini de belirterek kaydetmektir. Masraflı ve pek pratik olmayan sürekli gözlem yönteminden ayrı olarak örnekleme temelde olasılık kuramına dayanır. Bu nedenle örnek hacminin yeterince büyük olması gereklidir. Örnek hacminin temsil edici nitelikte olup olmadığına ilişkin güvenilirliği de belirli bir güvenlik düzeyine göre açıklayabiliriz.

1.1. Güvenlik Düzeyi ve Örnek Hacminin Saptanması

Güvenlik düzeyinin saptanması için normal dağılım eğrisinden yararlanılır. Normal dağılım eğrisi yardımıyla istenilen güvenlik düzeyine ait katsayı (Z) tespit edilir. 

Normal dağılım eğrisinden bulunan bu Z güvenlik derecesi katsayısı aşağıdaki formülde yerine konularak gerekli  gözlem sayısı bulunur:

n: Gözlem sayısı                p: Göz önüne alınan iş elemanının oranı

hp: p’nin doğruluk derecesi (0,01 £ hp £ 0,10)

Z: Güvenlik derecesini veren katsayı

Formüldeki p değerinin tespit edilebilmesi için öncelikle bir miktar gözlem yapılmış olması gerekir. Örnek olarak bu gözlemlerin sayısı 100 olabilir. Bu ilk gözlemler sırasında iş elemanının oranı hesaplanarak formülde yerine yerleştirilir. Bulunan gözlem sayısına ulaşılıncaya kadar gözlem yapmaya devam edilir.

1.2. İş Örneklemesinin Kullanılışı

İş örneklemesi çok yaygın olarak kullanılır. Çok değişik ve çeşitli durumlarda yararlanılabilecek basit bir tekniktir. Ayrıca düşük maliyetli ve kronometraja göre daha az tartışmalı bir tekniktir. İyi bir iş örneklemesi ile nerede metot etüdünün uygulanmasına gerek duyulduğu, nerede malzeme aktarım sisteminin geliştirilmesinin ve nerede daha iyi üretim yöntemlerinin kullanılması gerektiği belirlenebilir.

2. Kronometraj Yöntemi

Kronometraj yöntemi, belirli koşullar altında yapılan belirli bir işin öğelerinin zamanını ve temposunu kaydederek ve bu yolla toplanan verileri çözümleyerek, o işin tanımlanan bir çalışma hızında (performansta) yapılabilmesi için gereken zamanı saptamakta kullanılan bir zaman etüdü tekniğidir.

Kronometraj yöntemi, işin öğelerinin zamanının ölçülerek işçinin temposu ile çarpılamsı ile hesaplanan değerlere belirli payların eklenmesi ile standart zamanların bulunmasıdır. enm.blogcu.com.Tempo takdiri, gözlemcinin standart hız kavramına göre, işçinin çalışma hızının (performans) değerlendirilmesidir. Standart performans, belirli bir yöntemi bilmeleri ve uygulamaları, işlerine kendilerini verebilmeleri için özendirilmiş olmaları koşuluyla nitelikli işçilerin aşırı bir çaba göstermeksizin bir iş günü ya da vardiya süresince, doğal olarak erişebilecekleri ortalama üretim düzeyidir.

TF : Fiili süre       TN : Normal süre      TS : Standart zaman      H : Tempo    P : Pay yüzdesi

Yukarıda belirtilen formüller yardımıyla standart zaman hesabı yapılabilir. Bu formüllerdeki pay yüzdelerinin tespitinde işin niteliğine bağlı olarak kişisel gereksinme ve yorgunluk faktörleri öz önünde bulundurulur.

3. Sentetik Zamanlar Yöntemi

Sentetik zamanlar yöntemi, temel beden hareketleri için hesaplanmış zamanlardan (bunlar hareketin doğal özelliğine ve yapıldığı andaki koşullara göre sınıflandırılmıştır) yararlanarak belli bir performans düzeyinde yapılan işin zamanının saptanmasında kullanılan bir zaman etüdü tekniğidir.

Bu yöntemin en yaygın kullanılan şekli MTM (Methods-Time Measurement) olarak bilinen Metot-Zaman Ölçümleridir.

3.1. Sentetik Zamanlar Yönteminin Değerlendirilmesi

Sentetik zamanlar yönteminin zaman etüdüne göre pek çok yararları vardır. Bu yöntem belli bir hareket için nerede yapılırsa yapılsın tek bir zaman verir. enm.blogcu.com.Zaman etüdünde ise böyle bir hareket söz konusu değildir, işlemi oluşturan hareket dizeleri ölçülür. Doğrudan gözlemlerle yapılan ölçümler ve tempo takdirleri bazen tutarsızlık yaratabilir. Standart zamanlar yöntemi, tempo takdirini ve doğrudan gözlemleri ortadan kaldırdığı için standart zamanların saptanmasında daha tutarlı bir yol olabilir. 

Standart zamanlar yönteminin belirtilen yararlarının yanında zorluklaı da vardır. Bu zorlukların başında, yöntemlerin çokluğu ve çeşitliliğinden dolayı uzun zaman alması gelir. Ayrıca karmaşık olması kolay öğrenilmesini engellemektedir.

İşletmede Yapılan Zaman Etüdü Çalışması

İşletmede uygulanan elle kapsül takma süreci iyileştirildikten sonra kronometraj yönteni ile zaman etüdü çalışması yapılmıştır. Yapılan ölçümlerin ortalama değerleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

Bulunan toplam normal zamana tablolar yardımı ile hesaplanmış ortam koşullarının yorgunluk payları (%11) ve olağandışı durumlar için %5 pay da eklenerek standart zaman

TS = 42,70 (1+0,16) = 49,53 sn = 0,825 dakika bulunur

Etüt Özet Formu’nun hazırlanması;

  • Etüt özet formuna daha sonra sırası ile yinelenen öğeler yazılır.
  • Bu arada olayların sırasına ve öğelerin formun arkasında belirtilen ayırma noktalarına dikkat edilir.

TAM İnşaat, iş programı düzenleyecek olup bir kat çıkmak için gerekli süreyi hesaplamak istemektedir. Bir kat çıkmak için yapılan imalatlar; kolon demir imalatı (A), kolon kalıp imalatı (B), perde demir imalatı (C), perde kalıp imalatı (D), kolon betonu dökümü (E), perde betonu dökümü (F), döşeme kalıp imalatı (G), kiriş demir imalatı (H), döşeme demir imalatı (I), döşeme betonu dökümü (J).

Uzatma temel zamanının hesaplanması;

  • Eğer geriye dönüşlü zamanlama kullanılmışsa etütçü doğrudan doğruya uzatma işlemini yapabilir.
  • Sürekli zamanlama kullanılmışsa her bir öğenin gözlenen zamanın elde edilebilmesi için sayıların bir sonrakinden çıkarılması zorunludur.
  • Böylece elde edilen bilgiler gözlenen zamanlar yerine çıkarılan zamanlar zaman etüdü formunda(Ç.Z.) başlığı altındaki 3. kolona kaydedilir.

Kaynak

  1. https://prezi.com/s7amfxc7z5up/zaman-etudu/
  2. http://enm.blogcu.com/is-metod-zaman-etudu-nedir-4/625440

Bir cevap yazın